Có việc vẫn bất an: Nghịch lý 41,4% người trẻ đóng BHXH

Tác giả: CareerBox | Chuyên mục: Quyền lợi & Chính sách

Con số đáng suy ngẫm: Chỉ 41,4% thanh niên tham gia BHXH

Theo các báo cáo mới trong năm 2024, chỉ có khoảng 41,4% thanh niên có việc làm tham gia hệ thống BHXH. Điều này đồng nghĩa với việc hơn một nửa lực lượng lao động trẻ đang cống hiến trên thị trường nhưng lại không có lưới an sinh xã hội bảo vệ.

Sự hụt hẫng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động khi đối mặt với ốm đau, thai sản hay các rủi ro khác, mà còn bộc lộ một khoảng trống lớn trong việc bảo vệ an toàn tài chính vào những năm đầu của quá trình lập nghiệp.

Nguyên nhân do đâu? Sự lên ngôi của việc làm phi chính thức

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên nằm ở cấu trúc việc làm của giới trẻ. Có đến 57,5% việc làm của nhóm lao động thanh niên hiện nay thuộc khu vực phi chính thức.

Thị trường đang thay đổi chóng mặt dưới tác động của làn sóng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa, chuyển đổi xanh và sự xuất hiện của các mô hình kinh tế mới. Rất nhiều lao động trẻ lựa chọn công việc tự do, lao động nền tảng hoặc các dự án ngắn hạn vì tính linh hoạt cao. Tuy nhiên, mặt trái của sự tự do này là họ đang làm việc trong môi trường thiếu đi sự bảo vệ pháp lý cần thiết.

Hệ lụy kéo dài từ cá nhân đến nền kinh tế

Đứng ngoài hệ thống an sinh mang lại những rủi ro không nhỏ. Khi không có sự ràng buộc chặt chẽ, lao động trẻ ít có cơ hội được đào tạo nâng cao kỹ năng và phát triển lộ trình nghề nghiệp bền vững. Điều này khiến họ trở nên yếu thế và dễ bị tác động tiêu cực nhất trước những biến động bất ngờ của nền kinh tế.

Ở góc nhìn vĩ mô hơn, PGS. TS. Phạm Minh Sơn nhận định rằng chất lượng việc làm của thanh niên có mối quan hệ trực tiếp với chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và cả năng lực đổi mới của nền kinh tế. Một lực lượng lao động bấp bênh sẽ khó tạo ra sức bật mạnh mẽ cho tương lai.

Lời giải nào cho bài toán việc làm của người trẻ?

Khi người trẻ bước chân vào thị trường lao động, việc tiếp cận được một công việc ổn định đi kèm với hệ thống an sinh là hai yếu tố quan trọng hàng đầu. Để thu hẹp khoảng cách này, cần có những giải pháp đồng bộ:

- Cải tiến chính sách an sinh: Cần có những gói BHXH linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù của nhóm lao động tự do và lao động nền tảng trong kỷ nguyên số.

- Chủ động trang bị kỹ năng: Bản thân người lao động trẻ cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của an sinh xã hội, đồng thời liên tục nâng cấp bản thân để thích nghi với các xu hướng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh.

Tuổi trẻ là giai đoạn vàng để tích lũy kinh nghiệm, nhưng đừng để sự linh hoạt nhất thời đánh đổi bằng một tương lai bấp bênh. Việc tham gia vào hệ thống an sinh xã hội chính là bước đệm cần thiết để xây dựng một lộ trình phát triển sự nghiệp an toàn và vững chắc.